اطلاعات پرسشنامه
عنوان طرح

تثبیت رانش -کنترل سیل و رسوب در ارتفاعات ناورود تالش 1404

تاریخ پایان :

تاریخ شروع : 1402/02/11

مختصات UTM محل طرح

جنوب X: 323697 -- Y: 4181228

شمال X: 287360 -- Y: 4164358

غرب X: 295997 -- Y: 4169477

شرق X: 291702 -- Y: 4168036

محل اجرای طرح

استان : گيلان، شهرستان : طوالش، شهر : مركزئ، بخش : طولارود، روستا : بيگلو


توضیحات :
ارتفاعات ناورود در شهرستان طوالش (تالش)، بخش طولارود و محدوده روستای بیگلو، به دلیل قرارگیری روی سازندهای سست و پرشیب، فرسایش‌پذیری بالا، پوشش گیاهی تخریب‌شده و بارش‌های سنگین و رگباری، در معرض ناپایداری دامنه و رانش زمین قرار دارد. این ناپایداری‌ها همراه با تمرکز رواناب در آبراهه‌ها، هر ساله حجم قابل‌توجهی رسوب را به اراضی پایین‌دست، باغ‌ها، اراضی کشاورزی، راه‌های روستایی و تأسیسات منطقه منتقل می‌کند و خطر سیلاب و خسارت را افزایش می‌دهد. طرح حاضر با هدف تثبیت رانش، کنترل سیل و مهار رسوب در این ارتفاعات تدوین شده و بر پایه اطلاعات مندرج در کتابچه مطالعاتی طرح، شامل مطالعات پایه (زمین‌شناسی، ژئوتکنیک، هیدرولوژی و کاربری اراضی)، شناسایی نقاط بحرانی و اولویت‌بندی عرصه‌های ناپایدار است. اقدامات پیش‌بینی‌شده در قالب مجموعه‌ای هماهنگ از عملیات سازه‌ای و زیستی ارائه می‌شود: سازه‌های تثبیت دامنه و زهکشی زیرسطحی، دیوار حائل و سازه‌های نگهبان در پهنه‌های رانشی، بندهای اصلاحی و گابیونی در آبراهه‌های فعال برای کاهش سرعت جریان و تله‌اندازی رسوب، و در کنار آن عملیات بیولوژیک شامل نهال‌کاری، بذرپاشی، بانکت‌بندی و قرق عرصه‌های فرسایش‌یافته. اجرای طرح، با کاهش فرسایش و انتقال رسوب، خطر سیل‌گرفتگی و تخریب زیرساخت‌های پایین‌دست را کم می‌کند، پایداری دامنه‌ها و اراضی کشاورزی و مسکونی منطقه را تأمین می‌نماید و با حفظ پوشش گیاهی و تقویت تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی، به بهبود وضعیت زیست‌محیطی و معیشت پایدار ساکنان روستای بیگلو و آبخیزنشینان ناورود کمک می‌کند. مدت اجرای طرح از ۱۴۰۲/۰۲/۱۱ آغاز شده و پایش و کنترل مستمر عرصه‌های تثبیت‌شده در طول دوره بهره‌برداری ادامه خواهد یافت.


1- حق مالکیت معنوی
اگر تمام و یا بخشی از بهترین تجربیات/ دانش بومی توضیح داده شده در این قالب تحت پوشش حق مالکیت معنوی برای سازمان ، نهاد، فرد، گروه، تشکل رسمی و یا بومی و جوامع محلی می باشد، مشخص کنید:

.

توضیحی در مورد سازمان ، نهاد، فرد، گروه، تشکل رسمی و یا بومی و جوامع محلی صاحب حق بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه دهید:

.


2- طبقه بندی
بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده را بر اساس نوع عرصه/ ارتباط با ماموریت های محوری سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری/ و تاثیرات آن در اعمال بهترین تجربیات/ دانش بومی طبقه بندی کنید ( می توانید چندین گزینه را انتخاب کنید)
کاربری غالب در منطقه مشخص شده
جنگل خیر
مرتع خیر
بیابان خیر
حفاظت از عرصه های منابع طبیعی خیر
آبخیزداری/ آبخوانداری بلی
توان افزایی جوامع محلی خیر
سایر ( عنوان درج گردد) :

.

کمک به اقدامات مدیریت منابع طبیعی
حفاظت و پیشگیری از تخریب :

به لحاظ اینکه خصوصيات فيزيکي حوزه­هاي آبخیز بطور مستقيم بر رژيم هيدرولوژيك آبها از قبيل ميزان توليد آبي سالانه، حجم سيلاب­ها، ‌ميزان رسوب و ويژگي­هاي رژيم رودخانه ­ها اثر می­گذارند لذا فاکتور حفاظت و پیشگیری از تخریب آن قابل توجه است.

احیاء :

استفاده بيش از حد از منابع طبيعي پيامدهايي هرچند قابل پيش‌بيني اما غير قابل كنترل به همراه داشته تا آنجايي‌كه رسوبدهي حوزه‌هاي آبخيز سدهاي كشور به طور متوسط به 8 تن در هكتار از خاك‌هاي حاصلخيز اين حوزه‌ها وارد درياچه سدها مي‌شود و اين فرسايش و توليد رسوب عمر مفيد سدهاي كشور را تا حد 40 درصد تقليل داده است. جهت جلوگيري از اين وضعيت نامطلوب كه بر منابع طبيعي تحميل گرديده، لازم است برنامه‌ريزي اصولي در حوزه‌هاي آبخيز انجام شود. يكي از برنامه‌ريزي‌هاي قابل اطمينان، تثبيت آبراهه‌هاي داخل حوزه مي‌باشد، به طوري‌كه جريان‌هاي سيلابي نتواند خاك كف و ديواره‌هاي آبراهه را كنده و با خود به پايين دست انتقال دهد؛ همچنین کنترل و هدایت جریان­های هدایت شده از منابع زیرزمینی مانند چشمه­ ها و  بازگشایی مسیر زهکش­های حاشیه جاده­ها و مدیریت کلیه مسیرهای خروجی و ... نقش بسیار مهمی در مدیریت حوزه­ خواهد شد.

توسعه :

.

بهره برداری :

.

سازگاری با شرایط نامطلوب نظیر خشکسالی/ طغیان امراض و آفات/ کاهش تولید علوفه و... :

.

ظرفیت سازی و ارتقاء آگاهی :

.

مشارکت، همکاری :

.

کمک به اهداف توسعه پایدار منابع طبیعی
بهبود وضعیت اقتصادی :

اجرای این پروژه ها نقش بسزائی در جلوگیری از خسارات مالی و جانی رویدادهای طبیعی، غنی­ سازی منابع آب زیرزمینی، احیاء مراتع و بهبود پوشش گیاهی و اشتغالزائی داردو به تبع آن اثرات مطلوبی بر وضعیت اقتصادی اجتماعی ساکنان حوزه و اطراف آن خواده داشت. 

بهبود سرمایه های اجتماعی نظیر ایجاد و ساماندهی تشکلها، آموزش، ارتقاء آگاهی و... :

.

بهبود وضعیت اکوسیستم های منابع طبیعی :

استفاده بيش از حد از منابع طبيعي پيامدهايي هرچند قابل پيش‌بيني اما غير قابل كنترل به همراه داشته تا آنجايي‌كه رسوبدهي حوزه‌هاي آبخيز سدهاي كشور به طور متوسط به 8 تن در هكتار از خاك‌هاي حاصلخيز اين حوزه‌ها وارد درياچه سدها مي‌شود و اين فرسايش و توليد رسوب عمر مفيد سدهاي كشور را تا حد 40 درصد تقليل داده است. جهت جلوگيري از اين وضعيت نامطلوب كه بر منابع طبيعي تحميل گرديده، لازم است برنامه‌ريزي اصولي در حوزه‌هاي آبخيز انجام شود. يكي از برنامه‌ريزي‌هاي قابل اطمينان، تثبيت آبراهه‌هاي داخل حوزه مي‌باشد، به طوري‌كه جريان‌هاي سيلابي نتواند خاك كف و ديواره‌هاي آبراهه را كنده و با خود به پايين دست انتقال دهد؛ همچنین کنترل و هدایت جریان­های هدایت شده از منابع زیرزمینی مانند چشمه­ ها و  بازگشایی مسیر زهکش­های حاشیه جاده­ها و مدیریت کلیه مسیرهای خروجی و ... نقش بسیار مهمی در مدیریت حوزه­ خواهد شد.

نوع اثرات بهترین تجربیات/ دانش بومی در محدوده استفاده از آن
اثرات تولیدی و یا بهره وری :

افزایش ذخایر منابع آبی زیرزمینی

اثرات اقتصادی – اجتماعی و فرهنگی :

با توجه به بخش عمده فعاليت روستائيان در بخش کشاورزي و دامداری  است  افزایش سطح آبهای زیر زمینی و پوشش گیاهی سهم بسزایی در وضعیت اقتصادی و به تبع آن اجتماعی و فرهنگی خواهد داشت. 

اثرات زیست محیطی :

تثبيت آبراهه‌هاي داخل حوزه  همچنین کنترل و هدایت جریان­های هدایت شده از منابع زیرزمینی مانند چشمه­ ها و  بازگشایی مسیر زهکش­های حاشیه جاده­ها و مدیریت کلیه مسیرهای خروجی 


3- تشریح موقعیت و شرایط
عنوان بهترین تجربیات/ دانش بومی و سال شروع

تثبیت رانش -کنترل سیل و رسوب در ارتفاعات ناورود تالش 1404

سال شروع 1389

موقعیت مکانی ( در صورت وجود نقشه ای ارائه دهید) باgps از اسامی رسمی و محلی برای تشریح این موفعیت استفاده نمایید

.

راجع به وضعیت طبیعی محل به اختصار توضیح دهید
اقلیم :

آب و هوا سرد کوهستانی و خیلی مرطوب می باشد 

خاک :

سازه هاي زمين شناسي : از نهشته‎هاي آندزیت و دشت ساحلي خزر

توپوگرافی :

.

پوشش گیاهی :

جنگلی

وضعیت منابع آب :

رودخانه ها و چشمه های آب زیرزمینی

وضعیت غالب شرایط اقتصادی – اجتماعی مردم ساکن در محل و یا در مجاورت آن
سطح درآمد، منابع اصلی و فرعی درآمد، مالکیت اراضی و حق بهره برداری رسمی و عرفی از منابع طبیعی شامل زمین/ آب/ تولیدات مرتع جنگل/ کیاهان دارویی و... :

دامداری 

بر پایه چه معیار و شاخصهایی بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده را اثرگذار در مدیریت پایدار منابع طبیعی و آبخیزداری می دانید

استفاده بيش از حد از منابع طبيعي پيامدهايي هرچند قابل پيش‌بيني اما غير قابل كنترل به همراه داشته تا آنجايي‌كه رسوبدهي حوزه‌هاي آبخيز سدهاي كشور به طور متوسط به 8 تن در هكتار از خاك‌هاي حاصلخيز اين حوزه‌ها وارد درياچه سدها مي‌شود و اين فرسايش و توليد رسوب عمر مفيد سدهاي كشور را تا حد 40 درصد تقليل داده است. جهت جلوگيري از اين وضعيت نامطلوب كه بر منابع طبيعي تحميل گرديده، لازم است برنامه‌ريزي اصولي در حوزه‌هاي آبخيز انجام شود. يكي از برنامه‌ريزي‌هاي قابل اطمينان، تثبيت آبراهه‌هاي داخل حوزه مي‌باشد، به طوري‌كه جريان‌هاي سيلابي نتواند خاك كف و ديواره‌هاي آبراهه را كنده و با خود به پايين دست انتقال دهد؛ همچنین کنترل و هدایت جریان­های هدایت شده از منابع زیرزمینی مانند چشمه­ها و  بازگشایی مسیر زهکش­های حاشیه جاده­ها و مدیریت کلیه مسیرهای خروجی و ... نقش بسیار مهمی در مدیریت حوزه­ خواهد شد.


4- تشریح مشکلات ( علل مستقیم و غیر مستقیم) و اهداف بهترین تجربیات/ دانش بومی
تشریح مشکلات و چالشهای منطقه در رابطه با مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری

- عدم وجود سازه هاي کنترل سيلاب  ورواناب هاي فصلي

-کاهش آبدهي منابع آبي و کم آبي حوزه

- فرسایش اراضی به دلیل گسترش دیمزارها در شیب های نامتعارف و همچنین تخریب باغات در حاشیه رودخانه اصلی

چالشهایی که توسط بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده حل می شود را توضیح دهید

-عدم وجود سازه هاي کنترل سيلاب  ورواناب هاي فصلي

-کاهش آبدهي منابع آبي و کم آبي حوزه

- فرسایش اراضی به دلیل گسترش دیمزارها در شیب های نامتعارف و همچنین تخریب باغات در حاشیه رودخانه اصلی

اهداف اجرایی بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده را مشخص کنید

تثبيت آبراهه‌ها و جلوگيري از خروج رسوبات.

-تعديل شيب آبراهه‏ها كه خود باعث كاهش سرعت جريان آب و كاهش فرسايش خاك و تأخیر در رسیدن سیل به خروجی زیر حوزه ها مي‏گردد. 

-ايجاد تأخير در جريانهاي سطحي زيرحوزه‏ها كه كاهش خطرات سيل را به همراه دارد.

-انجام تغذيه مصنوعي جهت تقويت سفره‏هاي آب زيرزميني.

-ايجاد مخازن كوچك ذخيره آب.

-جلوگیری از رانش دیواره آبراهه ها با دیواره های گابیونی.

-جلوگيري از وارد شدن خسارت سيلاب به مناطق مسکونی، جاده­ و سازه­های حاشیه آبراهه­ها با مدیریت جریان آب. 


5- فعالیت ها
روشهای معمول در رابطه با اهداف و فعالیتهای بهترین تجربیات/ دانش بومی را تشریح کنید

اجرای عملیات مکانیکی آبخیزداری

توضیح مختصر در خصوص تکنیک و روشهای اعمال بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه دهید

- کف سازی با عملیات سنگ ملاتی.

- احداث پل آبنما در محل تقاطع آبراهه­ها با رودخانه.

- کنترل فرسایش و کاهش شیب آبراهه و خندقهای کوچک با احداث بندهای اصلاحی چپری و خشکه چین.

- حفاظت بستر رودخانه با احداث کف بند گابیونی

توضیح مختصری راجع به فعالیت های اصلی با توجه به اهداف اجرایی ارائه دهید. فعالیتهای هر هدف اجرایی مشخص شده در بند فوق را بیان نمائید.

با انجام بازديدهاي ميداني، مختصات جغرافيايي محل هاي مناسب جهت احداث سازه توسط GPS ثبت و همراه ساير اطلاعات مربوطه از نظر نوع سازه، ارتفاع و عرض آبراهه و ... برداشت شده و جهت شروع عملیات اجرایی ارائه میشود.

نقاط اشتراک و تفاوت بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده و مزایای آن را در مقایسه به با روش های معمول مرتبط بیان کنید

نقاط اشتراک :

-تثبيت آبراهه‌ها و جلوگيري از خروج رسوبات.

-تعديل شيب آبراهه ‏ها كه خود باعث كاهش سرعت جريان آب و كاهش فرسايش خاك و تأخیر در رسیدن سیل به خروجی زیر حوزه ها مي‏گردد. 

-ايجاد تأخير در جريانهاي سطحي زيرحوزه‏ها كه كاهش خطرات سيل را به همراه دارد.

-انجام تغذيه مصنوعي جهت تقويت سفره‏هاي آب زيرزميني.

-ايجاد مخازن كوچك ذخيره آب.

-جلوگیری از رانش دیواره آبراهه ها با دیواره های گابیونی.

-جلوگيري از وارد شدن خسارت سيلاب به مناطق مسکونی، جاده­ و سازه­های حاشیه آبراهه­ها با مدیریت جریان آب. 

آیا اقدامی در ارتباط با الگو سازی و بهره برداری از بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده در طرح های اجرایی مرتبط صورت گرفته است؟ در صورتی که جواب مثبت است تشریح نمائید.

.


6- سازمان ها / نقش آفرینان درگیر ( همکاری، مشارکت و نقش دست اندرکاران)
نام و مشخصات تشکلها، سازمانهای مردم نهاد، تعاونیها، انجمن ها و سایر بخشهای غیر دولتی مشارکت کننده در این تجربه موفق را بیان کنید
2 مورد :

شرکت خدمات مشاوره ای طرح و سازه شفارود

در صورتیکه این تجربه موفق با مشارکت دستگاه های اجرایی دولتی / دیگر انجام شده نام دستگاه های مذکور را ذکر نمایید
2 مورد :

.

نقش دست اندرکارانی را که نام بردید ( دولتی و غیر دولتی) در برنامه ریزی، و اجرا و پایش و ارزیابی بهترین تجربیات/ دانش بومی ذکر کنید

.


7- اثر بخشی
در مورد اثرات کاربرد بهترین تجربیات/ دانش بومی در منطقه اجرای آن توضیح دهید (دو اثر اولویت دار در زمینه های عنوان شده ذکر شود

اثرات اقتصادی – اجتماعی ( از جمله فرهنگی)

2 مورد :

با توجه به بخش عمده فعاليت روستائيان در بخش کشاورزي و دامداری  است  افزایش سطح آبهای زیر زمینی و پوشش گیاهی سهم بسزایی در وضعیت اقتصادی و به تبع آن اجتماعی و فرهنگی خواهد داشت. 

بهبود وضعیت منابع طبیعی و آبخیزداری

2 مورد :

تثبيت آبراهه‌هاي داخل حوزه  همچنین کنترل و هدایت جریان­های هدایت شده از منابع زیرزمینی مانند چشمه­ ها و  بازگشایی مسیر زهکش­های حاشیه جاده­ها و مدیریت کلیه مسیرهای خروجی 

در مورد دو اثر خارج از محدوده اعمال بهترین تجربیات/ دانش بومی توضیح دهید ( اثرات آن در مناطق اطراف مشاهده می شود)
2 مورد :

.

تاثیر بر تخریب سرزمین، تنوع زیستی و تغییر اقلیم

به اعتقاد شما آیا بهترین تجربیات/ دانش بومی که پیشنهاد نموده اید اثر مثبتی بر کاهش تخریب سرزمین دارد؟ تخریب سرزمین به عوامل انسانی و یا طبیعی اطلاع می شود که در دراز مدت موجب کاهش قابلیت تولید خاک می گردند

بله/خیر بلی

به اعتقاد شما آیا بهترین تجربیات/ دانش بومی که پیشنهاد نموده اید اثر مثبتی بر حفظ تنوع زیستی دارد؟

بله/خیر خیر

به اعتقاد شما آیا بهترین تجربیات/ دانش بومی که پیشنهاد نموده اید اثر مثبتی بر تعدیل و یا سازگاری با اثرات تغییر اقلیم دارد؟ منظور از تغییر اقلیم در این سند کلیه اقداماتی است که موجب کاهش انتشار کربن اتمسفری و یا افزایش ترسیب یا ذخیر کربن در پوشش گیاهی و خاک می گردد. توسعه پوشش گیاهی از اقدامات شاخص ترسیب کربن در بخش منابع طبیعی می باشد.

بله/خیر خیر

به اعتقاد شما آیا بهترین تجربیات/ دانش بومی که پیشنهاد نموده اید اثر مثبتی بر ارتقاء تاب آوری عوامل انسانی و طبیعی مرتبط دارد؟ منظور از تاب آوری قابلیت حفظ کارکرد سیستم در مواجه با یک شوک و یا ننش ناشی از عوامل اقلیمی و یا انسانی می باشد.

بله/خیر بلی
آیا توجیه اقتصادی و تحلیل هزینه – فایده برای اثرات بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده انجام شده است؟ در صورتی که جواب مثبت است توضیح دهید

با پیشگیری از سیل و روانآب از هزینه ها جلوگیری شده است و به صرفه است
آیا اثر بخشی این تجربه موفق و یا دانش بومی را پایدار می دانید درصورتی که جواب بلی است دلایل خود را بیان کنید

بله

-انجام تغذيه مصنوعي جهت تقويت سفره‏هاي آب زيرزميني پایدار است.


8- قابلیت تکرار و تعمیم
آیا بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده به سایر مناطق بسط داده / معرفی شده است؟ اگر بلی به کجا

سایر حوزه های آبخیز استان
آیا دستگاه های دولتی اقدامات حمایتی/ تشویقی . ترویجی جهت تعمیم بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده را انجام داده اند اگر جواب بلی است نوع اقدامات را تشریح نمائید

.

به اعتقاد شما بهترین تجربیات/ دانش بومی ارائه شده امکان تعمیم با درصدی از سازگاری به منطقه دیگر دارد؟ اگر بلی در چه سطحی؟

محلی

محلی خیر

کدام شهر و شهرها

استانی بلی

سایر استانها(کدام استان و استانها)

ملی خیر

خاور میانه (کدام کشور یا کشورها)

منطقه ای خیر

سایر کشورهای نقاط جهان(کدام کشور یا کش.رها)

بین المللی خیر

9- درس آموخته ها
مربوط به منابع انسانی

.

مربوط به جنبه های مالی

.

مربوط به جنبه های فنی

.